na dół strony

Poniżej znajdują się opisy i mapki (nie zamieszczałem ich bezpośrednio na stronie gdyż łącznie ,,ważą" ok. 140 Kb) wsi i miast z którymi związany jest ród Budnych. Miejscowości te nie są ułożone alfabetycznie. Znajdują się w kolejności w jakiej dodawałem informacje o nich.
Budne
Województwo Mazowieckie; współrzędne - [53°04' N - 21°48' E]
Od wsi Budne w Ziemi Łomżyńskiej, nie jak podają niektóre źródła Ziemi Różańskiej - prawdopodobnie pochodzi nazwisko nasze. Wieś ta leży na wschód od Ostrołęki - około 20 km. Bardzo zależy mi na zdjęciach.

- Ze "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich":

Budne,
1.) wś szlach. i włość., pow. Ostrołęcki, gm. Troszyn, par. Kleczkowo, 789 m. obszaru. W 1827 r. było tu 12 dm. I 76 mk., obecnie 197 mk. włościan i drobnej szlachty.

- Z ,,Ziemia Łomżyńska do 1529 roku" - Czesława Brodzickiego:

Budne parafia Kleczkowo. Wieś szlachecka. W 1540 roku król Zygmunt nadal Przedborowi i Andrzejowi braciom stryjecznym 25 włók w lasach królewskich zwanych Sowino w powiecie różańskim w zamian za 10 włok we wsi Budne (784). W 1565 r. wieś królewska o 10 włókach, na których mieszkało 7 kmieci z rodzinami (785)
784-MRPS T. Iv-3,20400
Lm 1565 cz. II s.124-125

Powyższe informacje dzięki pomocy Pana Mariusza Myślińskiego.

Oto treść lustracji Województwa Mazowieckiego z 1565 (dzięki uprzejmości i pomocy Pana Adama Białczaka):

WIEŚ BUDNE
dzierżawy p. Borowskiego dworzanina KJM {291}, która przedtym należała ku starostwu łomżyńskiemu

Leży mil 3 od Lomzi, ma grunt dobre, pole trojne. Jest w tej wsi włók wszystkich i z folwarkowemi 10. Ta wieś przeszła frymarkiem do KJM z ślachtą Budnemi tak rzeczonemi za 25 włók lasa Sowina nad rzeką Plodowniczą w starostwie rożańskiem {292}. Jest w te wsi kmieci 7, którzy siedzą na półwłóczkach, płacą z każdego półwłóczka po dzisiąciu gr, co czyni ....................fl. 2/10/0

[p. 818] Ogrodnicy - Ogrodników w tej wsi czterzej, którzy nic nie płacą, tylko robią pieszo robotę.
Dani. - Kmiecie w tej wsi żadnej dani nie płacą, tylko robią z każdego półwłóczka 2 dni w tydzień, przewodów żadnych nie winni jedno za dzień, stróżej namują, płacą z każdego półwłóczka per gr 7, facit .................... fl. 1/17/0

Lasek. - Jest tam przy tym imieniu na smugu lasek olszowy ku potrzebie domowej.
Dziesięcina. - Dziesięcina po tej wsi przychodzi plebanowi kleczkowskiemu.
Granice. - Ma ta wieś granice z Kraskami{293}, z Sopichowem 294}, z Lączinem {295}, z Podosziem, z Tarnowem, wsiami królewskiemi {296}.
Summa z tej wsi okrom folwarku facit .................... fl. 3/29/0/

[p. 819] Folwark. - Jest tam folwark na rolach kmiecych uczyniony we trojem polu, w każdem jednaki per man. 61 równych, na których się jednako wysiewa żyta kor. 60. Uradza się kop 120, każ[d]a kopa po 21 kor., facit kor. 300. Na nasienie kor. 60, zostanie do przedania kot. 240 per gr 10, facit .................... fl. 80/0/0

Jarego żyta wysiewa się kor. 2. Uradza się go kop c.v.u. 6. każda kopa po 11 kor., facit kor. 9. Na nasienie kor. 2, zostanie do przedania kor. 7 po dziesiąciu gr korzec, uczyni to .................... fl. 2/10/0
Pszenice [wysiewa się] kor. 4. Uradza się kop. 10, każda kopa po 2 korca, facit kor. 20. Na nasienie kor. 4, zostanie do przedania kor. 16, każda korzec per gr 20 .................... fl. 10/20/0
Jęczmienia wysiewa się kor. 3. Uradza się kop 9, każda kopa po 21 korcu, facit kor. 221. Na nasienie kor. 31, zostanie kor. 19, każdy korzec per gr 12, facit .................... fl. 7/18/0
Owsa wysiewa się kor. 40. Uradza się go c.v.u. kop 100, każda kopa po 3 kor., uczyni kor. 300. Na nasienie kor. 40, zostanie do przedania kor. 260, każdy korzec per gr 5, facit..................... fl. 43/10/0
Grochu wysiewa się kor. 1. Uradza się kop 3, każda kopa per kor. 2, facit kor. 6. Na nasienie kor. 1, zostanie kor. 5 per gr 12, facit .................... fl. 2/0/0
Tatarki wysiewa się kor. 1. Uradza się jej kop 3, każda po dwu korcu kopa daje, uczyni kor. 6. Na nasienie kor. 1, zostanie do poprzedniego kor. 5, każdy per gr półósma, uczyni to .................... fl. 1/7/9
Prosa konopi, lnu tego mało się uradza.

Łąki. - Łąk ku temu folwarkowi niewiele, nie bywa siana, tylko brogów 3, które się rozchodzą na potrzebę folwarkową.
Ogrody. - Są ku temu folwarkowi ogrody 2 niezłe, na których sieją pożytki ogrodne.
Pastewnik. - Jest też tam pastewnik abo gródź dla koni, dla cieląt.
Summa za zboże z tego folwarku facit .................... fl. 147/5/9.

[p. 821] Obora. - W tym folwarku jest w oborze bydła wszystkiego 32; krów dojnych 10, jałowych krów 9, wypustków 2, cieląt młodych 11.
Nabiał. - Przy tym folwarku są pasze miarne - ani złe, ani dobre; może każda krowa uczynić pożytku do roku na mleczno fl. 1, uczyni od krów 10 .................... fl. 10/0/0
Owce. - Owiec wszystkich 14, które mogą uczynić do roku pożytku za mleczno i za wełnę c.v.u..................... fl. 2/0/0
Za woły młode, za barany, za skóry od bydła może się dostać do roku c.v.u. .................... fl. 6/0/0

Gęsi wszystkich 30, kokoszy wszystkich 12.
Świni pospolitych 15.
Urzędnik każdy i dworka winni dać z gospodarstwa swego na każdy rok kopę gęsi a 2 kopie kur; szacując każdą gęś per gr 3, facit .................... fl. 6/0/0
Kura każdego szacując per gr 1, facit .................... fl. 4/0/0
[p. 822] Summa za gospodarstwo z tego folwarku facit fl. 28/0/0
Summa z tej wsi i z folwarku za zboże i za gospodarstwo facit fl. 179/4/9.


{291} - Jakub Borowski, wyk. Dok. - nr 504, por. Także L 165 I, s. XXIV.
{292} - Wyk. Wyk. Dok. Nr 116.
{293} - Powinno być Trzaskami (Paw. Maz. s. 382).
{294} - Powinno być z Opęchowem (Paw. Maz. s. 382).
{295} - Powinno być z Łątczynem (Paw. Maz. s. 382).
{296} - Podosie i Tarnowo stanowiły w 1578 r. własność szlachecką (Paw. Maz. s. 369-370).

mapka na której znajdziemy wieś

Budne-Sowięta
Województwo Mazowieckie; powiat Ostrołęcki; gmina Baranowo; współrzędne - [53°10'00 N - 21°20'00 E]
Ze "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich":

2.) B. - Sowięta, wś drobnej szlachty, nad rz. Płodownicą, pow. przasnyski, gm. i par. Baranowo. W 1827 r., było tu 26 dm. i 142 mk., obecnie zaś liczy 37 dm. i 202 mk., obszaru 755 m. (ornego 316 m.)

- W 1540 roku nadaniem Zygmunta I Starego w Wilnie Budni wymieniliwieś Budne (dawna siedziba Budnych, od której pochodzi nazwisko) na uroczysko Sowino w Puszczy Płodownickiej - czyli część Puszczy Kurpiowskiej - nad rzeką Płodownicą. Więcej informacji o zamianie wyżej - w lustracji woj. Mazowieckiego. Wieś ta znajduje się na północ od Ostrołęki.
Za osiedleniem się na terenach dzisiejszych Budnych-Sowiąt przemawiała duża ilość lasów i łąk. Objęte zostały w użytkowanie przez Budnych ziemie, a nade wszystko łąki leżące na pograniczu sąsiedniej wsi Czarnotrzew. Owe łąki stały się powodem konfliktu z mieszkańcami Czarnotrzewia. Spór zakończył się krwawą bójką między wiejską (na spornych łąkach- podobno tylko męskie kurpiowskie kapelusze fruwały) w której zginął mieszkaniec wsi Czarnotrzew roszczącej pretensje do spornych wówczas łąk. W efekcie sprawa oparła się w ówczesnym sądzie, którą tylko dzięki pomocy jednego z Budnych z pewnością księdza, udało się załagodzić.
Konflikty między Budnymi a okolicznymi wsiami nie tylko Czarnotrzewiem a jeszcze Baranowem i Jastrząbką głównie dotyczyły nieuprawnionego wyrębu Puszczy przez mieszkańców wsi Budne o czym mówią lustracje królewszczyzn z XVI i XVII w ("...panowie szlachta dużo puszczy napsowali") sprawa trafiła aż na sejm Rzeczypospolitej ale czym się zakończyła nie wiadomo... niedługo potem nastąpił potop szwedzki.

Inne ciekawe informacje (przesłane przez Pana Marka Budnego, któremu za informacje serdecznie chciałbym podziękować):
- Tradycja zabraniająca zawierania małżeństw z mieszkańcami okolicznej kurpiowszczyzny zanikła dopiero pod koniec lat 70 XX wieku.

- W każdy przeddzień odpustu na Św. Piotra i Pawła w parafii Baranowo (około 3,2 km od Budnych-Sowiąt) z kościoła młodzież Budnieńska przynosiła ufundowany przez wieś obraz, z którym w dzień odpustu (29.VI) z rana mieszkańcy wsi obchodzili swoje włości, a następnie odprowadzali na główną mszę odpustową o godz. 12:00 do kościoła. Okoliczni Kurpie i ich goście z zazdrością spoglądali na korowód mieszkańców wsi Budne - Sowięta i kultywowaną przez nich dawną tradycję. Obecnie tradycja ta chyba już nie jest kontynuowana, a szkoda.

- Od czasu ufundowania obrazu używanego w uroczystościach (procesjach) kościelnych panie z Budnych noszące obraz były zawsze ubrane w białe długie suknie. Okoliczni Kurpie (z innych wsi) nosili na procesjach swe obrazy w strojach ludowych, dlatego też okoliczni mieszkańcy skopiowali tenże ubiór z naszych tradycji już dość dawno. Obecnie procesje odbywają się w zwykłych ubiorach.

- Na gruntach ornych (tzw. Dąbrowy) w końcu XIX wieku istaniała jedna z wielu cegielni, z której cegła była używana do wznoszenia gotyckiego kościoła w Baranowie (są jeszcze niewielkie wyrobiska po kopanej glinie).

- Na dużej części, łąk Budnieńskich, w końcu lat 50- tych XX w. była kopana ruda żelaza (prawdopodobnie syderyt - FeCO3 lub limonit - Fe2O3*nH2O). W obecnym okresie także można pod wierzchnią warstwą tarniny z łatwością spotkać bryły tegoż surowca hutniczego.

- Mieszkańców wsi Budne- Sowięta zwyczajowo (może to przypadek, ale chyba nie) dużą sympatią darzą proboszczowie parafii z Baranowa... tak twierdzi przynajmniej Pan Marek Budny... z drugiej strony ks. prof. Flaczyński proboszcz okresie międzywojennym napisał (.) "Budne i Oborczyska, które to wsie są zawsze najoporniejsze w ofiarności." ...

- Mieszkańcy okolicznych wsi używają określenia ,,Budniak" zamiast słowa szlachcic.

- W samej wsi Budne Sowięta stoi obecnie 39 zagród z czego 12 zagród to mieszkańcy noszący nazwisko Budny lub z ostatnimi członkami płci żeńskiej mającej to nazwisko jako panieńskie . Pozostałe nazwiska noszą mieszkańcy których przodkowie byli przybyszami do Budnych, w większości pochodzących z dawnej ziemi różańskiej. Wielu z pośród Budnych było dawno bliskimi kuzynami lecz z uwagi na oddalające się korzenie poszczególnych potomków i trudy współżycia wiejskiego (niekiedy spory i kłótnie) spowodowały praktycznie zanik więzi rodzinnych, a obecnie tylko nieliczni utrzymują bliskie kontakty rodzinne.

Więcej o kulturze Kurpiów: Ostrołęka On-line (dział Kurpie)

mapa (punkt orientacyjny - Baranowo - ok. 3,2 od Budnych-Sowiąt)

Budne
inaczej: Budne-Żarnowo
Województwo Podlaskie;
powiat Moniecki; gmina Goniądz; współrzędne - [53°30' N - 22°42' E]
- Ze "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich":

3.) B. - Żarnowo, wś, szlach i włość., nad rz. Biebrzą, pow szczuczyński, gm. Ruda, par. Białoszewo. W 1827 roku było tu 8 dm. i 43 mk. Br. Ch.

- Z Czesława Brodzickiego - ,,Początki osadnictwa Wizny i ziemi łomzynskiej na tle wydarzen historycznych w tym regionie Polski ( do 1529 roku)":

Budne-Żarnowo, wcześniej Żarnowo lub Baranowo w parafii Białaszewo Książe Władysław I w 1444 r. Przebywając w myśliwskim dworze w puszczy Dybła sprzedał Jakubowi Baranowi z Gumowa 10 włók nad jeziorem Żarnowo, naprzeciw Goniądza , z jeziorem Żarnowo i czterema innymi nienazwanymi jeziorami .Granica tych dóbr biegła wzdłuż Biebrzy od pzrystani goniądzkiej przez drogę do rzeczki Łabędzia Struga i koło Okrasów.

Powyższe informacje dzięki pomocy Pana Mariusza Myślińskiego.

- Interesująca, malowniczo położona miejscowość w Parku Biebrzańskim. Oto historia wsi:
Wieś Budne znajdująca się na terenie Biebrzańskiego P.N., położona jest w pobliżu Goniądza. W I poł. XIV Goniądz był mazowieckim grodem ziemi wiskiej. 2 grudnia 1382r. w Brodnicy, Ziemowit IV-książę mazowiecki z bratem Januszem I zastawił Zakonowi Krzyżackiemu zamek Wiznę z przynależnościami. Krzyżacy po kilkunastu latach opuścili Wizną, ale część ziemi wiskiej - powiat goniądzki odstąpili Wielkiemu Księciu Litewskiemu -Witoldowi.  Administracyjnie Goniądz został podporządkowany namiestnikom ziemi bielskiej w woj. podlaskim. W 1569 Goniądz wraz z Podlasiem przeszedł  do Korony.

Pierwszy zapis o wsi Budne pochodzi z 1444r. Była to własność książęca, później prywatna. W 1444r. Jakub Baran z Gumowa kupił włoki nad jez. Żarnowo. Część wsi zasiedlili Budni. W 1784r. mieszkali tutaj Budni, Dziekońscy i Gawęccy. Obecna nazwa prawdopodobnie pochodzi od rodu Budnych. (Informacje o wsi dzięki uprzejmości Pana Artura Wiśniewskiego z Biebrzańskiego Parku Narodowego.
Zdjęcie zabudowań we wsi Budne zrobione dnia 29.04.1994 przez Państwa Kosińskich. Znajduje się tu dzięki Ich uprzejmości. Pochodzi z serwisu Renata i Marek Kosińscy - galeria fotografii przyrodniczej.

Dynamika zmian liczby ludności na obszarze miejscowości Budne w gminie Goniądz (według: Podlaskiego BIP):

1996

1997

1998

1999

2000

2001

43

41

39

38

38

43

mapa

Krasnosielc
Województwo Mazowieckie; powiat Makowski; gmina Krasnosielc; współrzędne - [53°02' N - 21°09' E]

Zamieściłem mapkę aby ukazać jak niewielka odległość - 21 km - dzieli Krasnosielc - siedzibę Krasińskich - od Baranowa (3,2 km dzieli Baranów od wsi Budne Sowięta).
mapa
Jadwisin
Województwo Mazowieckie; powiat Legionowski; gmina Serock; współrzędne - [52°28' N - 21°02' E]
Pałac w Jadwisinie zbudowany został w latach 1896-98 dla księstwa Radziwiłłów, Macieja i Jadwigi z Krasińskich. Książę Maciej pochodził z linii Radziwiłłów, piszących się hrabiami na Szydłowcu i Połoneczce. Po ojcu odziedziczył dobra Połoneczka na Białorusi w guberni mińskiej. Żona wniosła mu w posagu dobra Zegrze pod Warszawą. W 1869 r. ks. Maciej został kawalerem honorowym maltańskim "in gremio religionis", a w 1884 r. otrzymał tytuł cesarsko-rosyjskiego szambelana, a pod koniec życia, w 1902 r. łowczego dworu. Początkowo Radziwiłłowie osiedli w Zegrzu. Po przymusowym wykupie znacznej części obszaru dworskiego na budowę fortecy, postanowili przenieść się do Jadwisina. Atrakcyjne położenie nad brzegiem Narwi zdecydowało o wzniesieniu tutaj nowej rezydencji . Wybrano miejsce położone między Zegrzem i Serockiem, na wysokim brzegu łączącej się dziś z szeroko rozlanymi wodami Zalewu Zegrzyńskiego. Projekt pałacu wykonany został przez francuskiego architekta Franciszka Arveufa. Rezydencja otrzymała tzw. "kostium francuski", nawiązujący stylowo do architektury francuskiej epoki renesansu. Do momentu wybuchu II wojny światowej pałac był jedną z rezydencji Radziwiłłów. Po wojnie został przejęty przez Ministerstwo Oświaty. Od 1960 roku znajdował się tu pilnie strzeżony ośrodek wypoczynkowy Urzędu Rady Ministrów. W ciągu tych kilkudziesięciu lat był kilkakrotnie przebudowywany. Obecnie w ośrodku organizowane są konferencje i szkolenia i jest on otwarty także dla turystów.
Najprawdopodobniej Budni podróżowali wraz z dworem hrabiny Krasińskiej, lub dworem Radziwiłłów. Tam też urodził się Feliks Budny.
Informacje ze strony
Jadwisin - Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Rejowiec
Województwo Lubelskie; powiat Krasnostawski; gmina Rejowiec; współrzędne - [51°04'60 N - 23°16'60 E]

W pobliżu Lublina mieszkało bardzo wielu Budnych, byli tam często zarządacami i wpisali się w historię tych rejonów. Poniżej możecie Państwo przeczytać o czterech miastach, gdzie ślady działań Budnych są widoczne do dziś...

Budni w Rejowcu byli zarządcami (tereny należały do Rodu Ossolińskich). Budni przez kilkadziesiąt lat byli najważniejszymi ludźmi w tym miasteczku i dopiero wkroczenie wojsk radzieckich w 1944 roku zmusiło ich do wyjazdu. Jak mówili miejscowi poszli na zachód. Pozostało po nich wiele pamiątek kościół łącznie z tablicą fundacyjną z 1905 r., funkcjonująca do dnia dzisiejszego cukrownia i gorzelnia, wiele wzmianek w Archiwum Państwowym w Lublinie oraz dobra opinia miejscowej ludności. Do dnia dzisiejszego ludzie chodzą na grzyby do lasu Budnego, okoliczne wsie noszą nazwy Marysin, Adamów, Leonów, które to nazwy są kojarzone z imionami  Budnych.
Wiadomości uzyskane dzięki uprzejmości Pana Cezarego Tymickiego.

Ze strony powiatu: ,,W wieku XIX za sprawą Józefa Budnego - właściciela miasta,w Rejowcu zaczął rozwijać się przemysł. Powstała cukrownia i gorzelnia (istniejące do dziś) oraz młyny. To dzięki fundacji Józefa Budnego w latach 1906-1907 budowano w Rejowcu kościół w stylu neogotyckim p.w. św.Józefata."
Więcej informacji o Rejowcu na stronie
Powiatu Krasnostawskiego.

Bychawa
Województwo Lubelskie; powiat Lubelski; gmina Bychawa; współrzędne - [51°01' N - 22°33' E]

Miasto mające w herbie Jastrzębca, również miało za właściciela Budnego. Duuużo :-) więcej informacji na stronie Bychawa On-line w dziale ,,Historia".

Niemce
Województwo Lubelskie; powiat Lubelski; gmina Niemce; współrzędne - [51°21' N - 22°38' E]

Niemce są jedną z największych gmin w Województwie Lubelskim. Niemce leżą na północ od Lublina. Przecina je krajowa autostrada Rzeszów-Lublin-Białystok. Obszar nieco ponad 140 km2 zamieszkuje około 15000 obywateli trudniących się głownie rolnictwem.
Na początku XIX wieku wieś Niemce przeszła w ręce rodziny Wierzbickich, wywodzącej się od Adama Wierzbickiego - poległego w 1812 roku w bitwie w bitwie pod Borodino(w pobliżu Możajska) podczas Napoleońskiej kampanii rosyjskiej.
W roku 1827 r. wieś liczyła 59 budynków i 362 mieszkańców. Niemcy mieli w posiadaniu folwarki: Niemce i Włoki oraz wiosek Niemce, Wola Niemiecka i Zalesie. W latach 80tych XIX wieku rodzina Budny przejęła wieś Niemce i gospodarowała nimi do połowy lat 20tych XX wieku. W latach 1880-1889 Niemce były siedzibą władz gminy i podlegały powiatowi Lubartowskiego, parafii w Bystrzycy oraz zarządowi w Lubartowie, wtedy w skład wioski wchodziło 61 budynków.
W latach 1906 a 1909 z inicjatywy Ignacego Budnego został wybudowany neogotycki kościół. Dnia 26 marca 1914 roku została poświęcona parafia Świętego Ingnacego Loyoli.
Więcej informacji (oraz zdjęcia np. neogotyckiego kościoła) na stronie
Gminy Niemce w dziale ,,Historia".

Jastków
Województwo Lubelskie; powiat Lubelski; gmina Jastków; współrzędne - [51°19' N - 22°27' E]

Pomimo iż nadal poszukuję informacji o Pałacu w Jastkowie w związku z jego remontem, postanowiłem dodać na stronę informacje o Jastkowie znalezione na stronie internetowej Gminy Jastków:
Najstarszą miejscowością w gminie jest Jastków, którego powstanie najprawdopodobniej wiąże się z okresem wczesnego średniowiecza, sama nazwa pojawia się po raz pierwszy w roku 1252 w związku z wystawieniem prze Bolesława Wstydliwego dokumentu potwierdzającego prawa do tej wsi dla klasztoru benedyktynów z Sieciechowa.
W następnym wieku, w wyniku przewlekłego procesu sądowego między klasztorem a Janem ze Snopkowa, prawo do wsi otrzymał wspomniany Jan, herbu Rawa, zwany również Jastkowskim.
Pierwsza wzmianka o istnieniu w Jastkowie starego, drewnianego dworu pochodzi z roku 1452, natomiast dzisiejszy pałac wzniesiony został staraniem Nikodema Budnego (zdjęcia na stronie Gminy) ok. roku 1880.
Otaczający neostylowy budynek pałacu park w stylu angielskim, pełen pięknych pomnikowych drzew stawiany jest w czołówce zespołów dworskich parków XIX wieku.
Obecnie pałac Budnych jest własnością i siedzibą Gminy.
Najbardziej znanym wydarzeniem w historii Jastkowa jest bitwa, która rozegrała się tutaj w dniach 31 lipca - 3 sierpnia 1915r. Między legionistami 4 Pułku I Brygady a Rosjanami. Zwycięską bitwę legioniści okupili wielkimi stratami.
Miejscem spoczynku poległych jest cmentarz Legionistów.
W 1924 r. Odbył się w Jastkowie zjazd uczestników bitwy, na który przybył również Józef Piłsudski.

Jeśli posiadasz jakiekolwiek informacje dotyczące Pałacu w Jaskowie proszę kontakt pod moim adresem e-mail lub na adres Pani dr Grażyny Rudomino - Michalskiej.

Chromakowo
Województwo Mazowieckie; powiat Żurominski; gmina Lutocin; współrzędne - [53°01' N - 19°51' E]

Chromakowo, to mała wieś położona w północno - wschodniej części Polski, 65 km od Płocka, 8 km od Żuromina i blisko 40 od Mławy. Liczy około 200 mieszkańców. Ostatnim właścicielem pałacu w Chromakowie (przed wybuchem II Wojny Światowej) był S. Budny.
Informacje o wsi pochodzą właśnie ze strony Chromakowo Online...

Więcej informacji o wsi (np: zdjęcia ruin pałacu i pałacowego parku) na stronie: Chromakowo Online autorstwa Pana Łukasza Cymermana.

Olkieniki - lit. Valkininkai
inaczej: Olkenik, Olkeniki, Valkininkas, Valkiniras
Litwa; Region ??; około 48,3 km (30 mil) na południowy-wchód od Wilna; współrzędne - [54°21'00 N - 24°49'60 E]
Z ,,Herbarza..." Uruskiego: Aleksander, strażnik trocki, Wojciech, cześnik piński, oboźny polny litewski 1730 r. i Jan podpisali konfederacyę olkiennicką 1700 r.

OLKIENIKI, Valkininkai, miejscowość w pd.-wsch. części Litwy, nad Mereczanką (dopływ Niemna); stara osada litew.; 2 XI 1700 bitwa między zwolennikami rodu Sapiehów a ich przeciwnikami - szlachtą litew. i magnackimi rodami Paców, Ogińskich i Radziwiłłów; dowodzone przez hetmana Kazimierza J. Sapiehę wojsko litew. zostało rozbite przez pospolite ruszenie szlacheckie; bitwa pod Olkienikami zakończyła hegemonię Sapiehów na Litwie. W Olkienikach znajdował się kościół Franciszkanów (XVIII w.) oraz drewn. synagoga (XVIII w.) - oba budynki nie zachowane.
tekst pochodzi z Internetowej Encyklopedii Powszechnej PWN.

Więcej na temat bitwy:
Przyczyn opisywanych tu wydarzeń wypatrywać można dużo wcześnie...: Wiosną 1699 r. nasilły się trwające od roku niepokoje na Litwie. Spaiehowie skłóceni z całą Litwą, zwłaszcza Pacami, Radziwiłłami, Wiśniowieckimi i Ogińskimi. Niehcętni absolutystycznie nastawionemi dworowi polskiemu - szukający gwarancji swych swobód , prowadzili rozmowy z Branderburgią. Wojska saskie pod dowództwem Augusta II i Jakuba Flemminga rozbrajają oddziały hetmańskie Kazimierza Sapiehy. Sejm z 16 kwietnia 1699 uznał Augusta II królem Polski, nie uspokoił jednak sytuacji na Litwie, gdzie zcierała się frakcja spażyńska z obozem ,,republikańskim".
Po nieduanym oblężeniu Rygi (przez wojska Polskie, w tym Sapieżyńskie - Wielka Wojna Północna), wycofaniu koronnych wojsk na Litwę i wkroczeniu Karola XII do Inflant Szwedzkich nadeszła nowa fala konfliktu z Sapiehami.
Skonfederowana szlachta zwołała pospolite ruszenie i 8 listopada 1700 roku pod Olkiennikami wrogie armie spotkały się w bratobójczej walce. Liczące 1500 żołnierzy regularnych oddziałó Kazimierza zostało rozbitych (sic! - ostatnia wygrana przez p.r. bitwa) przez pospolite ruszenie.
Podjęte na pobojowisku uchwały konfederackie, ograniczały swobody możnowładców na Liwtei, Spaiehów pozbawiono urzędów, ogłoszono powstanie ,,Rzeczypospolitej Litewskiej", pojawiły się nawet plany zerwania unii z Polską. Projekt tzw. umowy wileńskiej - później ,,bluźnierczej", w której ofiarowywano Wettinowi władzę absolutną i dziedziczność wielkoksiążęcego tronu spalił publicznie kat (do dziś nie wiadomo czy była autentyczną). Sam hetman uciekł do Szwecji, przeszedł na stronę karola XII, któren w roku następnym wkroczył zbrojnie na Litwę...
tekst ten napisałem na podstawie: ,,Kronika Polski" - zeszyt 15, wydawnictwo Kluszczyński 1998 oraz ,,Kronika Polski", Przegląd Reader's Digest 2000

Jaką rolę odegrali, po której stronie stali Budni w tym konflikcie? Nie wiem. Sądząc po obecności Radziwiłłów... urzędach Aleksandra, Wojciecha i Jana podpisujących konfederację... domysłów można snuć wiele...


- Herb Olkienników.

Nieśwież
inaczej: Niaswiż, Nesvizh, Nyasvizh
Białoruś; ok 112 km na południowy-zachód od Mińska; Obwód Miński; współrzędne - [53°13'5 N - 26°40'21 E]

W Nieświeżu Szymon Budny wydawał swoje książki - w tym właśnie Biblię Nieświeską... na pewno nie jest to jedyny ,,budny akcent" w Nieświeżu. Na razie przedstawiam historię tego niezwykłego, zapomnianego miejsca:

Starożytny gród, był centrum władzy książęcej już w XIII wieku. W latach 1432-1513 własności kniaziów: Kiszków. Dobra Nieświeskie dostały się w ręce Radziwiłłów w 1533 r., kiedy na mocy ugody rodzinnej otrzymali je Mikołaj i Jan Radziwiłłowie, synowie Anny i Jana Mikołaja. Budowa, pod czujnym okiem włoskiego architekta Jivanni Maria Bernardony rozpoczęła się już za Wilkiego Księcia Michała Radziwiłła ,,Sierotki" w 1583.

Zamek wzniesiono na planie czworokąta, opasany był wysokim wałem ziemnym z ,,bastionami". Ponieważ znajdował się na wyspie, można więc było się doń dostać jedynie przez drewniany most zwodzony. Zamek posiadał olbrzymią bibliotekę składającę się z 20 tysięcy woluminów, galerię obrazów - w tym jak przystało na Sarmatów portety przodków, kolekcję broni, pasów słuckich, arrasów.
Za zamkowymi fortyfikacjami znajdowały się jeszcze trzy budynki tworzące wewnątrz dziedziniec. Wielki Książę mieszkał w głównym z nich. Nieświeski zamek pozostawał przez długi czas najmocniejszym na Białorusi i Litwie. Przetrzymał dwa długie oblężenia armii rosyjskiej podczas wojny polsko-rysyjskiej 1654-1667.

Był niestety jedynym, który udało się zdobyć Szwedom podczas Wojny Północnej. W 1706 wysadzili oni w powietrze jego bastiony. Po roku 1726 Radziwiłłowie pieczołowicie zrekonstruowali znoszczony zamek. Zawierucha historyczna zmusiła ich do wielokrotnego pochylania się nad rodowym gniazdem z trąbami w godle. Za każdym razem jednak stawało się ono jeszcze piękniejsze i bogarsze, aż ostatecznie utworzyły one jeden trójkondygnacyjny zamknięty kompleks pałacowo-zamkowy, w którego architekturze można zauważyć elementy renesansu i baroku. Bogactwem wystroju wyróżnia się korpus główny, przebudowany w XVIII w. Jego fasadę ozdabiają pilastry i płaskorzeźby oraz wysoki fronton z herbem Radziwiłłów. Przy elewacji Ogrodowej znajdują się ośmioboczne wieże narożne oraz piętrowa przybudówka z tarasem i dwiema wieżyczkami. Wjazd na dziedziniec wiedzie przez przerzucony przez fosę most niegdyś zwodzony) i bramę zwieńczoną ośmioboczną wieżą zegarową nakrytą barokowym hełmem. Druga, podobna wieża wznosi się nad zachodnim skrzydłem zamku. Skrzydła boczne od strony dziedzińca ozdobione są pilastrami. We wnętrzach częściowo zachował się dawny wystrój (m.in. kominkami i piece) oraz parkiety. U podnóża zamku znajdują się dwa duże stawy w dolinie rz. Uszy - Zamkowy i Dziki. Nad ich brzegami rozciąga się największy na terenie Białorusi zespół parków założonych w l. 1879-1914 o łącznej powierzchni ok. 100 ha. Od poudnia na teren parków zamkowych wiedzie żelazna brama z czterema ceglanymi filarami.
Od roku 45 XX-wieku znajduje się tam sanatorium...
Tekst ten napisałem na podstawie dokuemntów ze stron, do których odnośniki poniżej...

Wirtualna Podróż na Białoruś: Pałac i zamek w Nieświeżu ; o mieście
stara mapa na której znaleźć można również Nieśwież

Budne i Millerówka

Ze "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich":

Budne i Millerówka, wś. pow. mohylowski, 311 dusz męz., 488 dzies. ziemi włośc. a dworskiej 633 dz. używal. i 20 dz. nieużyt. Własność zasłużonego lekarza-jubilata dra Dobrowolskiego; dawniej należała do klucza szarogrodzkiego. Ma duży młyn pytlowy i gorzelnię dobrze urządzoną Dr. M.

Inna ciekawa informacja ze słownika: Budny, młyn wodny w dobrach Nowawieś, pow. bytomski.

Część danych dotyczące położenia - woj. powiat.... współrzędne pochodzi z serwisu: Pilot.pl - Mapa Polski ; część z: Directory of Cities and Twons in World
Wszystkie mapy zamieszczone na mojej stronie pochodzą z serwisu
www.turbaza.pl

! Jeżeli posiadasz informacje o którejś z powyższych miejscowości, lub o innych gdzie mieszkała (lub mieszka) Rodzina Budnych- pisz! :
Wyślij list do autora strony

na górę strony