||| Ogólne | Drzewa |||

na dół strony

Ogólne
- Etymologia:
Słowo Budny ma wspólne z Budnik etymologiczne pochodzenie. Oto com znalazł w ,,Encyklopedii Staropolskiej" Zygmunta Glogera, który notabene pochodził z północnego Mazowsza:
Budnik. Tak nazywano na Litwie i Rusi Mazurów, osiadających tam na prawie czynszowem wśród lasów. Zwykle osadnicy ci tak z włościan jak z zagrodowej szlachty pochodzący, wziąwszy grunta w lasach obszernych, zaczynali od postawienia sobie ,,budy" na mieszkanie (od czego poszła ich nazwa), potem krudowali czyli karczowali na pole oznaczone części lasu i zajmowali się następnie wypalaniem popiołów, smoły, terpentyny, potażu, węgli kowalskich, wyrobem klepek, gątów, dranic, desek. J.I. Kraszewski pod tym tytułem napisał piękną powieść (drukowaną r 1848 w ,,Bibljotece Warszaw.") w której dał obraz życia takiego budnika. Budnicy polscy przez kilka wieków napływali licznie w pustkowia Litwy i Rusi i przyczynili się bardzo do rozszerzenia rolnictwa w granicach leśnych, ale osiadając małemi gromadami, wsiąkali w ludność miejscową, przyjmując jej ubiór i mowę.
Encyklopedia Staropolska Zygmunt Gloger

Nazwisko Budny pochodzi więc od ,,budy" - prymitywnego mieszkania na kurpiowszczyźnie, które w momencie powstania nazwiska nie miało równie negatywnego jak dziś znaczenia. W gwarze lwowskiej słowo budny znaczy - zwykły. Jak podaje Gloger w Encyklopedii i Jan Kamieniecki w ,,Szymonie Budnym ..." istniała zlatynizowana forma nazwiska - Budnaeus, oraz jej spolonizowana wersja - Budnius. Na stronie Elektronicznej Biblioteki Węgierskiej znalazłem również odmianę Budnait (zmadziaryzowana forma??).
Co do formy żeńskiej nazwiska spotkałem się z tradycją (także w ,,mojej" gałęzi rodu) nieodmienności tzn. kobieta również nosi nazwisko ,,Budny". Nie oznacza to jednak, że Pani Budna jest błędna. Wiem o odmianie Pani Budnowa (!) - winno więc być i Panna Budnówna. Dworzaczek podaje natomiast: Panna Budnianka (co moim zdaniem jest od Budnówny znacznie ładniejsze :-).

Na Węgrzech, w Czechach i na terenach byłej Jugosławii pojawia się nazwa budny, budna etc. - wywodząca się z ,,budi-" - budzić.

- Różne gałęzie Rodziny zależnie od wykonywanej profesji miały swoje przydomki, na przykład: zajmujący się wyrobem płoch - przyrządu do robienia płótna z lnu i konopi i gry na okolicznych imprezach na skrzypcach, zwani byli Pocharzami, lub Gracami; Wikciakami zwani byli Budni prawdopodobnie zajmujący się wyplataniem koszy z wikliny. Inne przezwiska Budnych: Bartosik, Matuszkowicz, Mateulczyk, Mikołajczyk, Osk, Pawczyk, Pawelczyk, Pietrzyk, Podolin, Przedborczyk, Przednik, Reklik i Zbrzeźny.
*!* Więcej o szlachcie Ziemi Różańskiej na stronie autorstwa Pana Adama A. Pszczółkowskiego:
SZLACHTA ZIEMI RÓŻAŃSKIEJ

- Budnych wzmiankowano (dokumenty sądowe) już około roku 1443, czyli za panowania Władysława III Warneńczyka.
- W 1500 roku pięciu braci Budnych wymieniło z królem (Janem I Olbrachtem) wieś Budne (dawna siedziba Budnych, od której pochodzi nazwisko) na kawał Puszczy Płodownickiej - czyli część Puszczy Kurpiowskiej - nad rzeką Płodownicą, która wpada do rzeki
Omulew - później Budne-Sowięta (treść umowy w ,,Lustracji Województwa Mazowieckiego z 1565 roku"). Dzięki temu Budni stali się jedyną szlachtą na Kurpiach i z braku innej szlachty wyjeżdżali do innych parafii, lub żenili się między sobą. Kiedy w parafii pojawiała się córka jakiegoś szlachcica natychmiast swatano ją z Budnym. Stąd zapewne takie ,,rozsianie" Budnych po Polsce. Więcej info. o wsiach Budne (np. mapy) w dziale ,,Wsie i miasta".
Na stronie
Polish Genealogic Society of America w dziale ,,Baranowo Marriages" można znaleźć spis małżeństw w Parafii Baranowskiej - wielu Budnych.

- Poniższe informacje przesłane zostały przez Pana Roger'a Budnego (USA; strona Jego autorstwa: Radziwiłłowie), któremu za owe chciałbym bardzo serdecznie podziękować.
Niewielka odległość między Goniądzem, a Budnem nad Biebrzą ułatwiało kontakty (początki około 1490 r) dwóch rodów: Rdziwiłłów i Budnych.
Działania Szymona Budnego wspierał Książę
Maciej Czarny Radziwiłł. Beniaszem Budnym, który prawdopodobnie był synem Szymona - 20 lat młodszy od domniemanego brata, od najmłodszych lat opiekował się Jan Kiszka. Matka Jana Kiszki. Anna była siostrą Mikołaja Czarnego Radziwiłła, właścicielką i opiekunką kościoła, gdzie Szymon Budny, był pastorem (1562). Siostrzenica Jana Kiszki wyszła za mąż za swojego dalekiego kuzyna - Krzysztofa Radziwiłła. Z Nich Janusz Radziwiłł. Obecny na Ich ślubie Beniasz, stał się dyplomatą Krzysztofa. Po jego śmierci Beniasz służył jego synowi - Januszowi Radziwiłłowi.

- Budni trudnili się hodowlą koni, cytat ze strony internetowej miasta Bychawy: [...] Kolejnym właścicielem miasta został w roku 1890 Antoni Budny - herbu "Jastrzębiec", znany wśród specjalistów jako hodowca koni, wzniósł w Bychawie budynek dworu, budynki gospodarcze. [...] i część artykułu o Panu Jerzym Budnym (którego stryjem był wspomniany wyżej Antoni!) ze strony ,,Wyścigi Konne":[...] Pan Jerzy Budny jest potomkiem arystokratycznego rodu Budnych, od pokoleń zajmującego się hodowlą koni pełnej krwi angielskiej i prekursorów wyścigów konnych w Polsce. [...]

- Jedna z plaż - Plaża 10 nad jeziorem Erie nosi nazwę Budny! Nazwana została na cześć ratownika (Lifeguard) Patryka (Patrick) Budnego. W wieku 17 lat, jako jeden z pierwszych - dnia 23 sierpnia 1975 - przepłynął wszerz jezioro Erie. Trasę długości 23 mil (23 miles = 23 * 1609.344 m = 37,014912 km) z Long Point w prowincji Ontario (Kanada) do Presque Isle State Park pokonał w 26 godzin. Informacji użyczył Assistant Park Manager Pan David Rutkowski. Strona główna Parku Stanowego Presque Isle.

- Darmowa część płatengo serwisu ancestry.com zawiera nieco informacji o Budnych w krajach anglojęzycznych (nie tylko) w latach 80tych XIX wieku.

- Należy również wspomnieć o 8-stronicowych wspomnieniach (,,W zwiadzie batalionowym") Leona Budnego - kaprala, dowódcy drużyny zwiadowców batalionu Obrony Narodowej ,,Wągrowiec" - które ukazały się w pracy zbiorowej: ,,Dni klęski - dni chwały. Wspomnienia Wielkopolan z Września 1939" Wydawnictwa Poznańskiego 1970.

- Krótki fragment wypowiedzi Stanisława Czechaka dla Archiwum Historii Mówionej ze strony Muzeum Powstania Warszawskiego: (...) ,,Jeszcze taka ciekawostka. Wracając do Polski, wracałem z Celle oczywiście, to już były czasy kiedy były misje wojskowe rządu lubelskiego, jak się mówiło, szefem tej misji był taki kapitan, Budny się nazywał, bardzo elegancko chodził ubrany, Europejczyk w galowym angielskim mundurze, elegancko ubrany, wcale niepodobny był do tych oficerów, których spotykałem tutaj po powrocie do Polski." (...). Całość artykułu.

- Dane co do ilości i rozmieszczenia w Polsce osób o nazwisku Budny, Budnik pochodzą z Serwisu Heraldycznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku wisku . Rozmieszczenie wg podziału na 49 województw - sprzed 1998 roku. Stan danych na początek lat 90-tych XX wieku - są to więc wartości prawdopodobnie niewiele różniące się od dzisiejszych.

Nazwisko Ogólna liczba Rozmieszczenie
Budny 2619 Wa:206, Bs:21, BB:118, By:137, Ci:38, Cz:21, El:21, Gd:51, Go:59, JG:16, Kl:6, Ka:488, Ki:10, Kn:119, Ko:36, Kr:18, Ks:1, Lg:54, Ls:21, Lu:7, Ło:30, Łd:31, NS:13, Ol:92, Op:36, Os:318, Pl:58, Pt:6, Pł:16, Po:164, Pr:27, Ra:5, Rz:4, Sd:7, Sr:2, Sk:20, Sł:8, Su:24, Sz:66, To:31, Wb:49, Wł:95, Wr:47, Za:2, ZG:20
Budnik 3166 Wa:130, Bs:120, BB:11, By:351, Ci:22, Cz:21, El:25, Gd:373, Go:47, JG:38, Kl:32, Ka:164, Kn:4, Ko:81, Kr:11, Ks:39, Lg:65, Ls:31, Lu:25, Ło:19, Łd:15, NS:41, Ol:58, Op:54, Os:4, Pl:383, Pt:5, Pł:21, Po:317, Pr:39, Ra:9, Rz:47, Sd:3, Sr:4, Sk:71, Sł:51, Su:57, Sz:79, Tb:10, Ta:2, To:20, Wb:70, Wł:19, Wr:79, Za:3, ZG:96
Budniak 979 Wa:42, Bs:2, BB:29, By:16, Ci:4, Cz:1, Gd:12, Go:16, Ka:79, Kn:73, Ko:37, Kr:3, Ks:1, Lg:15, Lu:47, Ło:32, Łd:36, Ol:8, Op:13, Os:65, Pl:33, Pt:2, Pł:32, Po:187, Ra:59, Sd:4, Sr:2, Sk:15, Sł:17, Su:3, Sz:20, Tb:5, Wb:7, Wł:4, Wr:17, ZG:41
Wykaz skrótów nazw województw użytych w powyższej tabelce
Mapa
BB - bielskie ; BP - bialskopodlaskie ; Bs - białostockie ; By - bydgoskie ; Ch - chełmskie ; Ci - ciechanowskie ; Cz - częstochowskie ; El - elbląskie ; Gd - gdańskie ; Go - gorzowskie ; JG - jeleniogórskie ; Ka - katowickie ; Ki - kieleckie ; Kl - kaliskie ; Kn - konińskie ; Ko - koszalińskie ; Kr - krakowskie ; Ks - krośnieńskie ; Lg - legnickie ; Ls - leszczyńskie ; Lu - lubelskie ; Łd - łódzkie ; Ło - łomżyńskie ; NS - nowosądeckie ; Ol - olsztyńskie ; Op - opolskie ; Os - ostrołęckie ; Pl - pilskie ; Pł - płockie ; Po - poznańskie ; Pr - przemyskie ; Pt - piotrkowskie ; Ra - radomskie ; Rz - rzeszowskie ; Sd - siedleckie ; Sk - skierniewickie ; Sł - słupskie ; Sr - sieradzkie ; Su - suwalskie ; Sz - szczecińskie ; Ta - tarnowskie ; Tb - tarnobrzeskie ; To - toruńskie ; Wa - warszawskie ; Wb - wałbrzyskie ; Wł - włocławskie ; Wr - wrocławskie ; Za - zamojskie ; ZG - zielonogórskie

Większa liczba Budników wskazuje na pochodzenie tego nazwiska zarówno (być może, jak to sugeruje Uruski) jako równolegełej linii Budnych jak i od zawodu Budnika (większość). Jako ciekawostkę dodałem również nazwisko Budniak (źródłosłów w dziale ,,Wsie i miasta").

Drzewa
...genealogiczne Budnych
Moim prapradziadkiem był Józef Budny, ożeniony z Anną (nazwisko panieńskie nieznane). Z Niej: Antoni, Stanisław, Józef, Edward i Feliks Budny (ur. 19.12.1903 r. - Jadwisin ; +18.09.1980 r. - Warszawa). Feliks ożeniony (prawdopodobnie mezalians) z Marianną z Wyszkowskich. Z Niej: Krystyna, Zofia, Mieczysław i Jan Stanisław Budny (dziadek mój - ur. 02.01.1936 r. - Zegrzynek; +14.03.1988 r. - Warszawa), ożeniony z Barbarą Żołek. Z Niej Małgorzata i Hanna (moja mama).

Jak wynika z powyższego krótkiego opisu drzewa genealogicznego, jestem Budny ,,po kądzieli", jednak noszę nazwisko Budny.

Wyżej wspomniane miejsca urodzenia mojego pradziadka i dziadka są dość ciekawe, gdyż:
Zegrzynek i Jadwisin pod koniec XIX wieku były w posiadaniu Radziwiłłów. Pałac w Jadwisinie został wybudowany dla księstwa Radziwiłłów: Macieja i hrabiny Jadwigi z Krasińskich h. Pobóg. Hrabina Krasińska pochodziła z Krasnosielca, który leży kilkadziesiąt kilometrów na południe od wsi Budne... ciekawe? Może Budni wraz z dworem Pani Krasińskiej osiedlili się w Jadwisinie po mariażu tejże z Radziwiłłem? To tylko przypuszczenia. Więcej w dziale ,,
Wsie i miasta".

Dzięki uprzejmości jednego z Gości strony Pana Heńka Walczyka ze Stanów Zjednoczonych - któremu chciałbym w tym miejscu bardzo serdecznie podziękować - mogę na stronie zamieścić trzy pliki z opracowanymi przezeń drzewami genealogicznymi różnych gałęzi rodu:
- potomków
Budnych - Paucyk (38 KB), - potomków Józefa Budnego vel Mietusek (22 KB), - potomków Wojciecha Budnego vel Osk (135 KB).

Jeżeli ktokolwiek ,,rozpoznał się", lub kogoś ze swoich bliskich, znajomych na powyższych drzewkach proszony jest o kontakt z Panem Walczykiem lub z autorem strony.

Tekst jest w języku angielskim.

Aby zapisac pliki na dysku nalezy kliknąć na odnośniku PPM, a następnie na ,,Zapisz element docelowy jako...", wybrać lokalizację i kliknąć ,,Zapisz". Pliki są w formacie *.pdf. Do ich przeglądania wystarczy darmowy program Adobe Acrobat Reader... Za konwersję plików z *.doc do *.pdf chciałbym podziękować Panu Krzysztofowi Budnemu.

Poniższy link prowadzi do drzewa genealogicznego, jednego z Gości mojej strony Krzysztofa Budnego (ciekawy zbieg imion i nazwisk):
drzewo

Objaśnienia:
1. RADZIWIŁŁ MIKOŁAJ KRZYSZTOF, zw. Czarnym, książę (1515-65), ojciec Mikołaja Krzysztofa, zw. Sierotką, brat stryjeczny Barbary Radziwiłłówny; marszałek w. litew. od 1544, kanclerz w. litew. od 1550 i wojewoda wil. od 1551; twórca potęgi rodu; długoletni współpracownik Zygmunta II Augusta na Litwie; doprowadził do jego małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną, zapewniając w ten sposób wpływy polit. Radziwiłłom i zwrot wykupionych przez Bonę królewszczyzn; przyczynił się do przyłączenia Inflant do Rzeczypospolitej; 1547 otrzymał od ces. Karola V tytuł książęcy dla Radziwiłłów; od 1557 zaangażowany w sprawy inflanckie i moskiewskie; przeciwnik unii pol.-litew.; protektor kalwinizmu; wydał Biblię brzeską (1563). Złota Encyklopedia PWN edycja 2003
2. OMULEW, rz. na Pojezierzu Mazurskim i Niz. Północnomazowieckiej, pr. dopływ dolnej Narwi; dł. 114 km, pow. dorzecza 2053 km2; wypływa na pd. od jeziora O.; przepływa przez Puszczę Kurpiowską; uchodzi poniżej Ostrołęki; średni przepływ w pobliżu ujścia 11 m3/s; maks. rozpiętość wahań stanów wody 7,2 m; gł. dopływy: Sawica, Wałpusza (l.), Płodownica (pr.). Złota Encyklopedia PWN edycja 2003

! Jeżeli masz na nazwisko Budny, lub z Budnymi Jesteś spokrewniony pisz! :
Wyślij list do autora strony

na górę strony

||| Projekt i wykonanie serwisu: Krzysztof Budny !!!WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE!!! |||